NIET BETREDEN

De tentoonstelling was te zien in het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie 26 mei tot en met 19 september 2009

Fotoserie Remko Scheepens (1965) geïnspireerd op Armando’s teksten over schuldig landschap.

Armando:
‘Hé, wat is er met deze plek, met dit bos, er is iets mee. Kijk nog es goed. O, ik zie het al. Opgepast. Weg van hier.’                                                     Uit: Armando, De straat en het struikgewas, 1988

Het aldoor terugkerende onderwerp ‘schuldig landschap’  dat Armando in zijn boeken beschrijft, inspireerde Remko Scheepens om een aantal landschappen te fotograferen met als doel om te onderzoeken of dat ‘schuldige’ kan worden getoond. Hij was gefascineerd door de lading van een plek. Als ergens iets ernstigs gebeurt, komt die plek nooit meer van de negatieve lading af.
Auschwitz zal nooit meer een onschuldige plek kunnen zijn.
Op veel plaatsen waar in de Tweede Wereldoorlog strijd is gevoerd, kwam hij bordjes tegen met de tekst NIET BETREDEN. Bij VERBODEN TOEGANG wil je nog wel eens het verbod overtreden als je ergens een foto wil maken, maar als je een bordje ziet met ‘niet betreden, fusilladeplaats’, dan laat je dat wel uit je hoofd. Zeker als je hoort dat er op sommige plaatsen nog verdwaalde menselijke resten liggen.
Bij het bos rond het ereveld Oosterbeek lijkt er een eeuwig durende rust te bestaan die ogenschijnlijk nooit anders is geweest. Maar als een medewerker van de Erebegraafplaats vertelt dat de boomchirurgen af en toe hun kettingzaag stukzagen op granaatscherven in een boom en bij het ploegen van de akkers er nog wel eens een projectiel bovenkomt, dan krijgt een landschap toch een heel andere lading. In 2003 werden er bij graafwerkzaamheden in de buurt zelfs nog stoffelijke resten gevonden van een Engelse soldaat.
Een rustig ogend parkje midden in de drukke stad Warschau. Op een bankje zitten enkele oudere mannen onverstoord onder een boom. Er lijkt niets aan de hand, tot je oog in oog staat met een immense beeldengroep die herinnerd aan een plek. Een van de grootste plekken van verzet uit de oorlog tegen Duitsland; het Getto in Warschau.
In Amersfoort loopt een groepje mensen gezellig pratend over het rechte bospad met aan weerzijde een helling met bomen. Aan het einde van het pad wacht een beeld hen op om duidelijk te maken dat dit pad geen gezellig wandelpad is, maar een van de gruwelijke plaatsen uit de Tweede Wereld Oorlog.

Remko Scheepens is journalistiek documentair fotograaf en fotografiedocent. Hij fotografeert voor diverse media en werkt regelmatig aan projecten met een sociaal maatschappelijke achtergrond.
In 1992 begon hij met een fotoserie over de Chinese bewoners in Peking, 2004 maakte hij een serie over de Javaanse immigratie in Suriname. Enkele portretten hingen in de tentoonstelling Suiker in het Amsterdams Historisch Museum. In 2007/2008 maakte hij een serie over bewoners in Amsterdam Noord (tentoonstelling 2009 in Parijs).

Armando:
 ‘Er wordt vaak zo laatdunkend gesproken over de mensen die zich in dienst van de vijand stelden. Goed, maar wat dacht je van de denne- en sparrebomen, die zich volledig onderworpen hebben en zich nog steeds onderwerpen aan welke vijand dan ook. Kijk naar de afbeeldingen waarop de vijand doende is: daar staan ze, de bomen, ze staan op de achtergrond te lachen. En niet alleen de denne- en sparrebomen, de andere bomen ook.
Moet daar niet es iets van gezegd worden?
Ik dacht van wel, want ze staan er soms nog, de bomen, de bosrand en het geboomte, op dezelfde plek waar ze destijds ook stonden, je moet niet denken dat ze verderop zijn gaan staan, ze staan er nog steeds als onverschillige getuigen. Ik bekijk ze, ik kijk naar ze, en dan doet zich iets akeligs voor: ze zijn mooi, ik vind ze mooi. ‘
Armando De straat en het struikgewas, 1988